ပညာေရး အရည္အေသြး အကဲျဖတ္ျခင္း(Assessment)

ပညာေရးရဲ႕ ေလ႔က်င္႔ပ်ဳိးေထာင္မႈအတြင္းမွာ ျပႆနာအရွိဆုံးအရာကုိ ျပပါဆုိရင္ ေက်ာင္းသားရဲ႕ အရည္အေသြး အကဲျဖတ္ပုံ ျဖစ္တယ္လုိ႔ဆုိရမယ္။ ပညာေရးစနစ္က ေက်ာင္းသားေတြရဲ႕ စြမ္းေဆာင္ႏုိင္ရည္ကုိ ၾကည္႔ၿပီး အရည္အေသြးကုိ အကဲျဖတ္ထုတ္ေဖာ္ေပးရတယ္။ ထုတ္ေဖာ္တဲ႔ ပုံစံအမ်ဳိးမ်ဳိးေလး ရွိတယ္။

ကြ်န္ေတာ္တုိ႔ ဆီမွာ အထင္အရွားေတြ႕ရတဲ႔ အရည္အေသြးအကဲျဖတ္ပုံကေတာ႔ စာေမးပြဲစစ္ၿပီး အမွတ္ေပးျခင္းပါပဲ။ ဒါေပမယ္႔ စာေမးပြဲစစ္ျခင္းနဲ႔ အရည္အေသြးအကဲျဖတ္ျခင္းမွာ အၿမဲတမ္းခ်ဳိ႕ယြင္းခ်က္ေတြရွိေနတယ္ဆုိတာေလာက္ေတာ႔ သိထားရပါမယ္။ အဲဒီလုိ သိထားမွလည္း ကိုယ္႔ရဲ႕ စာေမးပြဲစစ္ျခင္းနဲ႔ အမွတ္ေပးျခင္းမွာ လြဲမွားေနတဲ႔ အရာေတြကုိ အၿမဲေလ႔လာျပင္ဆင္ႏုိင္မွာ ျဖစ္တယ္။

တစ္ခါက ကၽြန္ေတာ္တုိ႔ရဲ႕ ကဗ်ာစာဆုိက၀ိတစ္ဦး ျဖစ္တဲ႔ မင္းသု၀ဏ္ဟာ အုိင္ေအတန္းကုိ တတ္ေနပါတယ္။ ဒီအခ်ိန္မွာ သူ႔ကုိ ျမန္မာစာ စာစီစာကုံးသင္ေပးတဲ႔ ဆရာက ေဇာ္ဂ်ီပါပဲ။ ေဇာ္ဂ်ီေရးခိုင္းတဲ႔ စာစီစာကုံးေခါင္းစဥ္ေတြက ကြ်န္ေတာ္႔အျမင္ဆုိရရင္ ယေန႔ တကၠသုိလ္၀င္တန္းစာေမးပြဲေတြမွာေတြ႕ရတဲ႔ စာစီစာကုံးေတြလုိ မဟုတ္ဘဲ အေနာက္တုိင္း အဆင္႔မွီၿပီး အဆင္႔အတန္းျမင္႔မားတယ္လုိ႔ ဆုိရမယ္။

ယေန႔တကၠသုိလ္၀င္တန္း မွာေတြ႕ရတဲ႔ စာစီစာကုံးေတြက ‘အလိမၼာစာမွာရွိ၊ တစ္ေန႔တစ္လံ ပုဂံဘယ္ေရြ႕မလဲ’ လုိ စကားပုံျဖစ္ခ်င္ျဖစ္၊ မျဖစ္ရင္ ‘ေနသာေသာေန႔၊ ကြ်ႏု္ပ္ႀကဳိက္ႏွစ္သက္ေသာ စာအုပ္တစ္အုပ္’ လုိမ်ဳိး သမာရုိးက် စာစီစာကုံးေတြပါပဲ။

ေဇာ္ဂ်ီက သူ႔ရဲ႕ စာသင္ခန္းထဲ၀င္လာၿပီး 'မုိးေရထဲကေၾကာင္ကေလး' ဆုိတဲ႔ ေခါင္းစဥ္နဲ႔ စာစီစာကုံးေရးခုိင္းပါတယ္။ ၿပီးေတာ႔ အျခားအေၾကာင္းအရာ ႏွစ္ခုလည္းေပးၿပီး ေခါင္းစဥ္သုံးခုကို စိတ္ကူးေပၚသလုိ ေရးခုိင္းတယ္။ မင္းသု၀ဏ္ေရးတဲ႔ စာစီစာကုံးဟာ ၁၀ မွတ္မွာ ၉ မွတ္ ရပါတယ္။

ဒီေနရာမွာ ၀င္လာတာက ေက်ာင္းသားရဲ႕ အရည္အေသြးအကဲျဖတ္ဖုိ႔အတြက္ အမွတ္ေပးျခင္းပါပဲ။ ဒီအမွတ္ဟာ တကယ္ပဲ မင္းသု၀ဏ္ရဲ႕ အေရးအသားကုိ အကဲျဖတ္ႏုိင္တဲ႔ အမွတ္လား။ ဘာေၾကာင္႔ ေဇာ္ဂ်ီက မင္းသု၀ဏ္ရဲ႕ အမွတ္တစ္မွတ္ကုိ ေလ်ာ႔ထားရပါသလဲ။ မင္းသု၀ဏ္ရဲ႕ စာစီစာကုံးဟာ အမွတ္တစ္မွတ္ ေလ်ာ႔ဖုိ႔ လုိအပ္ေနသလား။ ေက်ာင္းသားတစ္ေယာက္ရဲ႕ အရည္အေသြးကုိ ဆရာက အကဲျဖတ္ျခင္းဟာ ဆရာရဲ႕ ၾသဇာအာဏာ ေပၚကုိသာ မွီခုိေနရတာမ်ဳိးျဖစ္မေနဘူးလား။

ယေန႔ကြ်န္ေတာ္တုိ႔ရဲ႕ ေက်ာင္းေတြမွာ ေက်ာင္းသားေတြ အေပၚ ျမန္မာစာ စာစီစာကုံး၊ အဂၤလိပ္စာ အက္ေဆးနဲ႔ ပတ္သတ္ၿပီး အမွတ္ေပးပုံဟာ ပုိလုိ႔ေတာင္မွ ဆုိးေနေသးတယ္။ ျမန္မာစာ စာစီစာကုံးအမွတ္ ၂၀ မွာ အမွတ္၂၀ အျပည္႔ရတဲ႔သူဆုိတာ မရွိဘူး၊ အေကာင္းဆုံးေရးႏုိင္သူကုိ ၁၄မွတ္ ဒါမွျမန္မာတစ္ႏုိင္ငံလုံး ျမန္မာစာ အမွတ္အမ်ားဆုံးရေလာက္တဲ႔သူမ်ဳိးဆုိ ၁၆ မွတ္ေလာက္သာ ေပးတတ္တယ္။

ဒီေနရာမွာ ကၽြန္ေတာ္တုိ႔ ေမးရမွာက ေက်ာင္းသားရဲ႕ အရည္အေသြးကုိ စာေမးပြဲ မေျဖခင္ကတည္း ေလးမွတ္ေလ်ာ႔ခ်ဖုိ႔ အကဲျဖတ္ထားတဲ႔ အမွတ္ေပးပုံဟာ တရားမွ်တတယ္လုိ႔ ဆုိႏုိင္ပါ႔မလား ဆုိတာပဲ။

ပညာေရးအတြင္မွာ အရည္အေသြးအကဲျဖတ္ပုံဟာ တကယ္ပဲ အရည္အေသြးကုိ အကဲျဖတ္ထုတ္ေဖာ္ျပႏုိင္တဲ႔ ပုံစံဟုတ္မဟုတ္ကုိ အၿမဲစဥ္းစားေနသင္႔တယ္။ အရည္အေသြးအကဲျဖတ္ပုံကုိ စာေမးပြဲစစ္ေဆးျခင္းသာမက ပညာေရးတစ္ခုလုံးအတြင္းက ေနရာေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ားမွာ ပုံစံအမ်ဳိးမ်ဳိးနဲ႔ ထားသင္႔တယ္လုိ႔ေတာင္မွ ဆုိၾကတယ္။ ေနရာ ေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ားမွာ ထားသင္႔တယ္လုိ႔ ဆိုရင္ေတာင္မွ ဘယ္လုိပုံစံမ်ဳိးနဲ႔ ထားသင္႔သလဲ ဆုိတာမွာလည္း အျငင္းပြားဖြယ္ ရာေတြျပည္႔ႏွက္ေနတယ္။

ကြ်န္ေတာ္ ေျပာခ်င္တာ ျပႆနာေတြ အမ်ားႀကီးရွိေနတဲ႔ အရည္အေသြးအကဲျဖတ္ျခင္းလုိ အရာမ်ဳိးအတြက္ တရားမွ်တမႈရွိေအာင္ ကြ်န္ေတာ္တုိ႔စဥ္းစားၿပီး ႀကဳိးစားလုပ္ကုိင္ရမယ္႔ အရာေတြ အမ်ားႀကီး က်န္ေသးတယ္။ အဲဒီလုိ အေရးတႀကီးလုပ္ကုိင္ရမယ္႔ အခ်ိန္မွာ အရည္အေသြး ထုတ္ေဖာ္ အကဲျဖတ္ရာမွာ ေက်ာင္းသားေတြ စာေမးပြဲမေျဖခင္ကတည္းက အမွတ္ေတြ ေလ်ာ႔ထားတဲ႔ အရည္အေသြး အကဲျဖတ္ပုံစံမ်ဳိးဟာ မျဖစ္သင္႔ဘူး ဆုိတာပဲ။

တစ္ခ်ဳိ႕ပညာေရးသီအုိရီပညာရွင္ေတြဆုိရင္ ပညာေရးအတြင္းကေန အရည္အေသြးအကဲျဖတ္ျခင္းကုိ ဖ်က္သိမ္းသင္႔တယ္လုိ႔ေတာင္မွ အႀကံဥာဏ္ေပးေနတာကုိေတြ႕ရမယ္။ ပညာရွင္ ‘လာနား’ ဆုိရင္ တကၠသုိလ္ေတြမွာ အရည္အေသြး အကဲျဖတ္ျခင္း မရွိဘဲ အလုပ္လုပ္သင္႔တယ္လုိ႔ ဆုိတယ္။ အဲဒီေနာက္ deschooling ဆုိတာေပၚလာတယ္ ။ ေက်ာင္းေတြ မွာ စာမသင္ေတာ႔ဘဲ အိမ္မွာ စာသင္ၿပီးမွေနတာပဲ။

ဒါေပမယ္႔ ပညာေရးမွာ သင္ၾကားျခင္းနဲ႔ သင္ယူျခင္းဆုိတာပါေနတဲ႔ အတြက္ စာေမးပြဲစစ္ျခင္းနဲ႔ အရည္အေသြးအကဲျဖတ္ျခင္းလုိ အရာမ်ဳိးက မျဖစ္မေနပါေနတာပဲ။ ေက်ာင္းရဲ႕ အားကစားလုပ္မႈ ၊ လူမႈေရးလုပ္ေဆာင္မႈ၊ ေက်ာင္းအသင္းအဖြဲ႔ေတြမွာ ပါ၀င္လုပ္ေဆာင္မႈေတြအတြက္ အမွတ္ေတြကုိ Deschoolers (၀ါ) ေက်ာင္းဆန္႔က်င္ေရး၀ါဒီေတြ ေျပာသလုိ မလုိအပ္ရင္ေတာင္မွ သင္ၾကားျခင္းနဲ႔ သင္ယူမႈရွိေနသမွ်ကာလာပတ္လုံး အရည္အေသြးအကဲျဖတ္ျခင္းကေတာ႔ ရွိေနမွာပဲ။ တနည္းအားျဖင္႔ သင္ၾကားမႈနဲ႔ သင္ယူမႈျဖစ္စဥ္ႀကီးဟာ ဘယ္ေလာက္ထိေအာင္ျမင္သလဲ ထိေရာက္သလဲကုိ ျပန္စမ္းစစ္ေပးရတဲ႔ သေဘာရွိတာေတာ႔ အမွန္ပဲ။

ေက်ာင္းဆန္႔က်င္ေရး၀ါဒီေတြရဲ႕အျမင္မွာ နားလည္မႈလြဲေနတာက ေက်ာင္းအတြင္းအရည္အေသြး အကဲျဖတ္ျခင္းဟာ ပုံစံအမ်ဳိးမ်ဳိး ရွိေနႏုိင္တယ္ဆုိတာပဲ။ ဘာရုိးက အဓိက ပုံစံေလးမ်ဳးိကုိ ထုတ္ျပတယ္။

ပထမတစ္ခုက ေက်ာင္းသားရဲ႕ စြမ္းေဆာင္ရည္ကုိ ပုံစံအမ်ဳိးမ်ဳိး နည္းလမ္းအမ်ဳိးမ်ဳိးအရ ၾကည္႔ၿပီး အဆင္႔သတ္မွတ္ေပးတာပဲ။ ဒုတိယတစ္ခုက အေျခခံအရည္အေသြးရွိေၾကာင္းလက္မွတ္ထုတ္ေပးတာပဲ။ ဘြဲ႔လက္မွတ္၊ ေအာင္လက္မွတ္၊ အေျခခံအရည္အေသြးရွိ ေၾကာင္းလက္မွတ္ (Certificate) စသျဖင္႔ ျပည္သူလူထုအတြင္း အာမခံေပးဖုိ႔ လုပ္ရတာမ်ဳိးျဖစ္တယ္။ တတိယ တစ္ခုကေတာ႔ အဆင္႔သတ္မွတ္ဖုိ႔အတြက္ စာေမးပြဲစစ္ေဆးျခင္းပဲ။ ေနာက္တစ္ခုက ယေန႔ ကြ်န္ေတာ္တုိ႔ ေက်ာင္းေတြမွာ ေတြ႕ရတဲ႔ စဥ္ဆက္မျပတ္ အကဲျဖတ္ခ်ည္းကပ္ၿပီး အဆင္႔သတ္မွတ္ေပးတဲ႔ နည္းပဲ။

ဘာရုိးက ပညာေရး မွာ စံအဆင္႔အတန္းသတ္မွတ္ျခင္းဟာ မလြဲမေသြရွိရမယ္လုိ႔ ျမင္တယ္။ ဒီအတြက္ အရည္အေသြး အကဲျဖတ္ျခင္းကုိ စနစ္တက်တည္ေဆာက္ထားဖုိ႔ဟာလည္း ပညာေရးရဲ႕ လုပ္ငန္းစဥ္းထဲမွာ အေရးႀကီးတဲ႔ အရာပဲ။ ဘာရုိးရဲ႕ အရည္အေသြးအကဲျဖတ္ျခင္း ေလးခုမွာ စိတ္၀င္စားစရာေကာင္းတာတစ္ခုက ဘြဲ႔လက္မွတ္နဲ႔ ဆာတီဖီကိတ္ထုတ္ေပးျခင္းပဲ ။

အရည္အေသြးသတ္မွတ္ျခင္းဟာ စာေမးပြဲစစ္ျခင္းလုိ၊ စဥ္ဆက္မျပတ္ အကဲျဖတ္ျခင္းလုိ အရာမ်ဳိးကုိ ၾကည္႔ရင္ ဆရာေတြရဲ႕ အတၱမေနာတိကုိသာလွ်င္ မွီခုိရသလို ရွိတယ္။ ဒါေပမယ္႔ ဘြဲ႔လက္မွတ္ဆုိတဲ႔ အရာေၾကာင္႔ ဆရာခ်ည္းသက္သက္နဲ႔ မဆုိင္ဘဲ လူ႔အဖြဲ႔အစည္းနဲ႔ သက္ဆုိင္တဲ႔ အရာျဖစ္လာတယ္။

ဘြဲ႔လက္မွတ္ကေန ထုတ္ေဖာ္ျပေနတဲ႔ အရည္အေသြးသတ္မွတ္ခ်က္ ဒီလူဟာ ဘြဲ႔လက္မွတ္ပါ ပညာကုိ တတ္ကြ်မ္းတဲ႔ အရည္အေသြးရွိ ေၾကာင္းကုိ လူ႔အဖြဲ႔အစည္းအေပၚ အာမခံေပးရတဲ႔ သေဘာရွိလာတယ္။ အရည္အေသြးအကဲဲျဖတ္ခ်က္ပုံစံေတြရဲ႕ အဆုံးမွာ ဘြဲ႔လက္မွတ္လုိ အရည္အေသြးအကဲျဖတ္ခ်က္ ပုံစံတစ္ရပ္နဲ႔ ပိတ္ထားတာက သက္ဆုိင္ရာ တကၠသိုလ္ဟာ ဒီလူရဲ႕ သက္ဆုိင္ရာ ပညာနဲ႔ ပတ္သတ္ၿပီး လူ႔အဖြဲ႔အစည္းကုိ တာ၀န္ယူပါတယ္လုိ႔ ေျပာၾကားေနတာသာ ျဖစ္တယ္။

ပညာေရးစနစ္က သူတုိ႔ရဲ႕ အရည္အေသြးအကဲျဖတ္ပုံအတြက္ လူ႔အဖြဲ႔အစည္းကုိ တာ၀န္ယူေပးရမယ္။ လူ႔အဖြဲ႔အစည္းက ပညာေရးစနစ္တစ္ခုကေန ေဖာ္ထုတ္ေပးလိုက္တဲ႔ အရည္အေသြးအကဲျဖတ္ခ်က္ကုိ အယုံအၾကည္မရွိေတာ႔ဘူး ဆုိရင္ အဲဒီပညာေရး ဟာ လူ႔အဖြဲ႔အစည္းအေပၚ သူတုိ႔ရဲ႕ အကဲျဖတ္ပုံအတြက္တာ၀န္ယူမေပးႏုိင္လုိ႔သာလ်င္ျဖစ္မယ္။

သက္ဆုိင္ရာ ပညာေရးရဲ႕ အရည္အေသြးအကဲျဖတ္ခ်က္ (၀ါ) ဘြဲ႔လက္မွတ္ကုိ လူ႔အဖြဲ႔အစည္းက မယုံၾကည္ေတာ႔ဘူး ဆုိရင္ အဲဒီ ပညာေရးစနစ္ဟာ က်ဆုံးတဲ႔ ပညာေရးစနစ္ပဲ။ လူ႔အဖြဲ႔အစည္းထဲမွာပါ ဟန္ခ်က္မညီမညြတ္နဲ႔ အက်ပ္အတည္း ဆုိက္လာမွာ ေသခ်ာတယ္။

မင္းခက္ရဲ